Twee huishoudens uit dezelfde statistiek. De een is een vrouw van in de tachtig die de bovenverdieping al jaren niet meer gebruikt. De ander is een stel van dertig dat met een rolmaat nagaat of de bank tegen de lange muur van hun nieuwbouwappartement past. Het cijfer dat ze samen vormen zegt dat Nederlanders ruimer zijn gaan wonen.
Het CBS meldde maandagochtend dat de woonoppervlakte per Nederlander op 1 januari 2026 gemiddeld 55 vierkante meter was. Tien jaar eerder was dat 53. Zelfstandig wonende 70-plussers zitten met gemiddeld 81 vierkante meter het ruimst, en juist bij die groep groeide de ruimte het hardst.
Er kwam geen vierkante meter bij, er gingen mensen af
Meteen de kanttekening bij ons eigen gelijk, want die twee meter erbij worden deze week overal gelezen als bewijs dat ouderen te groot wonen. Dat is niet wat er gemeten is. Het CBS telt woonoppervlak per persoon, niet per woning. Gaan kinderen het huis uit, scheiden mensen, of overlijdt een partner, dan stijgt dat gemiddelde zonder dat er ergens één meter is bijgebouwd. Wie de starter verdedigt, en dat doen wij, moet dit cijfer dus niet gebruiken als bewijs dat er ruimte wordt vastgehouden. Het is grotendeels demografie. Het CBS geeft de sleutel er zelf bij: alleenstaanden hebben gemiddeld 87 vierkante meter, stellen zonder kinderen 65 en huishoudens met kinderen 40. Hoe kleiner het huishouden, hoe hoger het getal per persoon, ook als er niets verandert aan de woningen.
Dat zie je terug in de leeftijdstabel. Bij vrouwen van 90 tot 94 jaar staat 96,5 vierkante meter, bij mannen van dezelfde leeftijd 85,6. Het CBS noemt de reden er zelf bij, met een slag om de arm: mannen overlijden mogelijk jonger, waardoor vrouwen vaker alleen in het huis achterblijven. Ruim wonen is daar geen keuze, het is wat er overblijft.
De grootste winst zit precies waar geen woningnood is
Hier wordt het interessant voor iedereen die een huis zoekt. Het CBS publiceert de cijfers per COROP-gebied, en dat kaartje vertelt een ander verhaal dan het landelijke gemiddelde. Inwoners van Noord-Drenthe gingen er in tien jaar 5 vierkante meter op vooruit, van 61,7 naar 66,7. In Midden-Limburg wonen mensen met 69,8 vierkante meter het ruimst van het land. In Groot-Amsterdam is het 43,5.
Bij 70-plussers loopt dat nog verder uiteen. In Zuidoost-Friesland, Zuidoost-Drenthe en Zuid-Limburg hebben ze ruim 92 vierkante meter. In Groot-Amsterdam en de Zaanstreek 70. En de grootste vooruitgang van het land staat op naam van 70-plussers in Noord-Friesland: 8,5 vierkante meter meer dan tien jaar geleden. In Oost-Groningen gingen ze er juist ruim 2 op achteruit.
Wat daar staat, is dat de ruimtewinst zit in gebieden waar woningen niet schaars zijn. Doorstroming van ouderen wordt in Den Haag verkocht als oplossing voor de krapte, maar in Groot-Amsterdam, waar de krapte zit, wonen 70-plussers met 70 vierkante meter nauwelijks ruimer dan de gemiddelde inwoner van Midden-Limburg, die op 69,8 zit. Daar valt weinig te verschuiven. Flevoland is trouwens het enige gebied waar het gemiddelde daalde, met een halve meter.
Jonge alleenstaanden betalen bijna het dubbele voor dezelfde meters
Jongeren van 15 tot 20 beginnen op gemiddeld 58 vierkante meter en zakken daarna, omdat ze gaan samenwonen en kinderen krijgen. Rond hun veertigste loopt het weer op. In de groep 30 tot 34 jaar gingen mannen van 49,4 naar 51,7 vierkante meter en vrouwen van 42,6 naar 45,7. Op papier dus vooruitgang.
Alleen is een bestaande koopwoning in diezelfde tien jaar ruim twee keer zo duur geworden, blijkt uit de CBS-prijsindex bestaande koopwoningen. Voor een paar meter erbij betaalt deze groep ongeveer het dubbele. Dat is geen verbetering, dat is een prijsstijging met een statistisch glimlachje erboven. Wie nu koopt en wil weten waar dat geld heen gaat, leest onze uitleg over woningwaarde bepalen en bieden op een huis naast elkaar.
Zoek je eigen COROP-gebied op voordat je een bod doet
Het CBS zette de hele tabel per gebied online in het maatwerkbestand bij deze publicatie, met de cijfers van 2016 en 2026 naast elkaar. Kijk daar je eigen regio op voor je op een woning biedt. Niet omdat die meters iets zeggen over die ene woning, maar omdat je dan weet of je in een gebied zit waar de ruimte per persoon al tien jaar toeneemt of juist krimpt. Dat is precies het verschil tussen een markt waar verkopers de tijd hebben en een markt waar jij die hebt. Hoe je dat vertaalt naar een aankoopstrategie staat in ons stappenplan voor een huis kopen, en wat een makelaar voor woningen daarin doet en kost hebben we apart uitgewerkt.
De volgende peildatum is 1 januari 2027
Deze cijfers komen uit de Woonbase, een database die het CBS samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken bouwde voor woningmarktonderzoek. Over een jaar komt de volgende peiling. Blijft het aantal eenpersoonshuishoudens groeien in het tempo van de afgelopen tien jaar, dan loopt het gemiddelde vanzelf verder op en zal iemand dat opnieuw uitleggen als bewijs dat er ruimte over is. Het cijfer om dan naast te leggen is niet het landelijk gemiddelde, maar de kolom van Groot-Amsterdam. Beweegt die 43,5 niet, dan is er niets opgelost.
